Zuurstof bij acute astmaexacerbatie: baat het niet, dan schaadt het wel!
Bij patiënten met een ernstige astma exacerbatie wordt geadviseerd om ruimschoots zuurstof toe te dienen ongeacht de zuurstofsaturatie. De gedachte hierbij is dat deze patiënten vaak een hypoxaemie hebben en dat door de hoge ventilatoire drive het risico op hypercapnie gering is. In het artikel van Perrin et al. wordt aangetoond dat bij astma hoge zuurstoftoediening (8 L/min) wel degelijk hypercapnie kan veroorzaken. Titreren van zuurstof op geleide van de zuurstofsaturatie (93 -95%) leidt niet of nauwelijks tot hypercapnie en is daarom een veiliger methode.
Het is reeds lang bekend dat bij een exacerbatie COPD voorzichtig met zuurstof moet worden omgegaan in verband met risico op ontstaan van hypercapnie. Bij een ernstige astma exacerbatie astma wordt vaak standaard zuurstof toegediend, hoewel veiligheid en effectiviteit nooit goed onderzocht zijn.
Perrin et al. tonen aan in een gerandomiseerde studie dat titreren van zuurstof op geleide van O2-saturatie minder vaak tot een stijging van CO2 leidt dan wanneer zuurstof standaard hoog (8L/min) wordt toegediend. De auteurs hebben dit onderzocht bij 103 patiënten die zich met een acute astma exacerbatie op de spoedeisende hulp (SEH) presenteerden. Het CO2 werd gemeten met behulp van een transcutane CO2 meter met intervallen van 20 minuten gedurende het eerste uur op de SEH. Het primaire eindpunt was een stijging van tenminste 4 mmHg PetCO2 ten opzichte van baseline. In de groep met een hoge zuurstof toediening hadden 22/50 (44%) een stijging van PetCO2 ≥ 4mmHg ten opzichte van 10/53 (19%) in de O2-titratiegroep. Alle 10 patiënten met een eind PetCO2 ≥ 45 mmHg zaten in de hoog O2-groep en in 5 was er sprake van een PetCO2 stijging van ≥ 10 mmHg. Verder bleken slechts 8 van de 103 patiënten (8%) bij baseline een sO2 < 93% te hebben. Deze studie laat zien dat de meeste volwassen patiënten met een acute astma geen hypoxaemie hebben en daarom geen zuurstof toediening nodig hebben.
Opvallende bevinding was dat de kans om opgenomen te worden uiteindelijk niet verschilde tussen de twee groepen. Men kan zich dan ook afvragen of een stijging van PetCO2 ≥ 4 mmHg wel klinisch relevant is. Andersom is er absoluut geen meerwaarde aangetoond van toediening van een hoge concentratie zuurstof bij patiënten met een ernstige astma exacerbatie. Net als voor medicatie geldt ook voor zuurstof dat onder- maar ook overdosering kan leiden tot serieuze bijwerkingen. Indicatiestelling dient zorgvuldig plaats te vinden en titratie op geleide van sO2 is nodig voor een optimaal behandelresultaat.
1. Murphy R, Driscoll P, O’Driscoll R. Emergency oxygen therapy for the COPD patient. Emerg Med J 2001; 18:332-9
2. Chien JW, Ciufo R, Novak R, et al. Uncontrolled oxygen administration and respiratory failure in acute asthma. Chest 2000;117:728-33
3. Perrin K, Wijssinghe M, Weatherall M, et al. Assessing PaCO2 in acute respiratory disease: accuracy of a transcutaneous carbon dioxide device. Int Med J 2011;41:585-646
4. Perrin K, Wijssinghe M, Healy B, et al. Randomised controlled trial of high concentration versus titrated oxygen therapy in severe exacerbations of asthma. Thorax 2011;66:937-941
5. Wood-Baker R. Oxygen and the airways. Thorax 2011;66:931-32
